تأثیر مدیریت منابع انسانی سبز بر نوآوری سبز با نقش تعدیل‌کنندگی سرمایه فکری سبز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، مدیریت کسب‌وکار، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 استادیار، گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 کارشناس ارشد، مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده

هدف این پژوهش، بررسی تأثیر مدیریت منابع انسانی سبز بر نوآوری سبز با نقش تعدیل‌گری سرمایه فکری سبز است. این پژوهش از نظر روش، توصیفی-پیمایشی و به لحاظ هدف کاربردی است. جامعه آماری شامل شرکت‌های دانش‌بنیان منتخب بوده است و برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه استفاده و برای تحلیل فرضیه‌های پژوهش، از روش معادلات ساختاری استفاده شده است. همچنین، برای تحلیل داده‌های گردآوری شده از نرم‌افزارهای SPSS و SmartPLS استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که مدیریت منابع انسانی سبز به صورت مستقیم بر نوآوری سبز و همچنین مؤلفه‌های این متغیر تأثیر مثبت و معنادار دارد. همچنین، نقش تعدیل‌گری سرمایه فکری سبز در رابطه بین مدیریت منابع انسانی سبز و نوآوری سبز مورد تأیید قرار گرفت. از نتایج دیگر این بود که در حالت بررسی نقش تعدیل‌گری مؤلفه‌ها، فقط سرمایه انسانی سبز رابطه بین مدیریت منابع انسانی سبز و نوآوری سبز را تعدیل کرده است. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که با بهبود مدیریت منابع انسانی سبز می‌توان در جهت توسعه نوآوری سبز شرکت‌های دانش‌بنیان قدم برداشت که در این میان، با بالا بردن پتانسیل سرمایه‌های فکری سبز این شرکت‌ها می‌توان بر شدت این تأثیر افزود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effect of Green Human Resource Management on Green Innovation with the Moderating Role of Green Intellectual Capital

نویسندگان [English]

  • Seyed Mahdi Deljoo 1
  • Seyed Samad Hosseini 2
  • Azhdar Karami 3
  • Naser Sanoubar 3
  • Younes Nikkhah 4
1 Master of Business Administration, Faculty of Economics and Management, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 Assistant Professor, Department of Management, Faculty of Economics and Management, University of Tabriz, Tabriz, Iran
3 Associate Professor, Department of Management, Faculty of Economics and Management, University of Tabriz, Tabriz, Iran
4 MA, Business Management, Faculty of Economics and Management, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده [English]

The purpose of this study is to investigate the effect of green human resource management on green innovation with the moderating role of green intellectual capital. This research is descriptive-survey in terms of method and applied in terms of purpose. The statistical population consisted of selected knowledge-based companies and a questionnaire was used to collect data and the structural equation method was used to analyze the research hypotheses. Also, SPSS and Smart PLS softwares were used to analyze the collected data. The results show that green human resource management has a direct and significant positive effect on green innovation as well as the components of this variable. Moreover, the moderating role of green intellectual capital in the relationship between green human resource management and green innovation was confirmed. Another result was that in examining the moderating role of components, only green human capital has moderated the relationship between green human resource management and green innovation. The results of this study show that by improving green human resource management, steps can be taken to develop green innovation of knowledge-based companies, which can be increased by increasing the potential of green intellectual capital of these companies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Green Human Resource Management
  • green intellectual capital
  • Green Innovation
  • knowledge-based companies
انصاری، منوچهر؛ اشرفی، شیدا و جبلی، هدی. (1395). بررسی تأثیر سرمایه انسانی بر نوآوری سبز. فصلنامه مدیریت صنعتی، 8(2)، 141-162.
توکلی، عبداله؛ هاشمی، علیرضا؛ ثابت، عباس و رزاقی، سعید. (1397). ارائه مدل ساختاری مدیریت منابع انسانی سبز بر مبنای نظام‎های مدیریت منابع انسانی. فصلنامه پژوهش‎های مدیریت منابع انسانی (ع)، 10(1)، 77-103.
چوپانی، حیدر؛ زارع خلیل، مجتبی؛ قاسمی، عقیل و غلام‌زاده، حجت. (1391). بررسی رابطه بین سرمایه فکری با نوآوری سازمانی (مطالعه موردی: شرکت سهامی بیمه توسعه). فصلنامه ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، 2(1)، 27-58.
حسینی، سید صمد؛ کرمی، اژدر و نیکخواه، یونس. (1397). مدل‌سازی معادلات ساختاری با Smart PLS V3: رویکرد پایان‌نامه‌نویسی و مقاله‌نویسی (چاپ اول). تهران: انتشارات اندیشه فاضل.
حمیدیان‌پور، فخریه؛ رجب‌پور، ابراهیم؛ افراخته، سلیمه و مهرابی، عمران. (1398). بررسی تأثیر مدیریت منابع انسانی پایدار بر سرمایه انسانی. فصلنامه توسعه مدیریت منابع انسانی و پشتیبانی، 14(54)، 1-22.
درویشی، مریم و ضیایی‌بیده، علیرضا. (1396). بررسی نقش سرمایه فکری در توسعه انواع نوآوری سازمانی با تأکید بر رویکرد زیست‌محیطی (پژوهشی در صنعت نفت، گاز و پتروشیمی استان خوزستان). فصلنامه مدیریت و منابع انسانی در صنعت نفت، 9(34)، 145-170.
رحیم‌نیا، فریبر؛ اسلامی، قاسم و قادری، فرشاد. (1398). بررسی تأثیر استراتژی منابع انسانی سبز بر عملکرد صادراتی به واسطه مزیت رقابتی. فصلنامه مدیریت کسب‌وکارهای بین‌المللی، 2(4)، 73-96.
سیدجوادین، سیدرضا؛ روشندل اربطانی، طاهر و نوبری، علیرضا. (1395). مدیریت منابع انسانی سبز یک رویکرد سرمایه‎گذاری و توسعه پایدار. فصلنامه دانش سرمایه‎گذاری، 5(20)، 297-327.
شجاعی، پیام؛ جاجرمی زاده، محسن و اسفندیاری مهنی، محمد. (1396). ارزیابی و اولویت‌بندی موانع پیاده‌سازی زنجیره تأمین سبز با استفاده از فرآیند رتبه‌بندی تفسیری (مورد مطالعه: شرکت تولید برق جنوب). فصلنامه پژوهشنامه مدیریت اجرایی، 9(18)، 63-88.
عزیزی، میثم؛ رحیمی، موسی و کبیری، فاطمه. (1400). ارایه مدل علی عوامل مؤثر بر توسعه عملکرد سازمانی بر اساس سرمایه فکری سبز و نوآوری سبز. فصلنامه مدیریت کسب‌وکار، 13(49)، 449-466.
غلامی، مهرداد؛ کوشکی جهرمی؛ علیرضا؛ نریمانی، مهدی و ریاضی، افشین. (1391). نقش مدیریت منابع انسانی در تسهیل نوآوری سازمانی از راه توسعه دانش کارکنان. فصلنامه مطالعات منابع انسانی، 2(3)، 1-20.
مروتی شریف‎آبادی، علی؛ نمک‎شناس جهرمی، مهسا و ضیایی‌بیده، علیرضا. (1393). بررسی تأثیر ابعاد نوآوری سبز بر عملکرد سازمان. فصلنامه مطالعات مدیریت صنعتی، 12(33)، 42-24.
نائیجی، محمدجواد؛ خدابخشی، محمد و محمدبیگی، سیما. (1399). ارتقای عملکرد کسب‌و‌‌کار از طریق اقدامات مدیریت منابع انسانی و سرمایه انسانی: نقش میانجی دوسوتوانی نوآوری. فصلنامه مدیریت نوآوری در سازمان‌های دفاعی، 3(1)، 57-86.
نیکخواه، یونس؛ حسینی، سید صمد و کرمی، اژدر. (1398). تأثیر مدیریت منابع انسانی دانش‌محور بر عملکرد نوآوری در شرکت‌های کوچک و متوسط صادرکننده ایرانی. فصلنامه مدیریت کسب‌وکارهای بین‌المللی، 2(1)، 1-21.
یزدان‌شناس، مهدی و صابری، علیرضا. (1399). نقش سرمایه فکری در اثرگذاری ادراک از اقدامات مدیریت منابع انسانی دانش‌محور بر عملکرد نوآورانه کارکنان (موردمطالعه: شرکت نفت و گاز پارس). فصلنامه توسعه مدیریت منابع انسانی و پشتیبانی، 15(57)، 1-28.
Albort-Morant, G., Leal-Rodríguez, A.L., & De Marchi, V. (2018). Absorptive capacity and relationship learning mechanisms as complementary drivers of green innovation performance. Journal of Knowledge Management, 22(2), 432-452.
Babiak, K., & Trendafilova, S. (2011). CSR and environmental responsibility: motives and pressures to adopt green management practices. Journal of Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 18(1), 11-24.
Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99-120.
Bergh, J., Truffer, B., & Kallis, G. (2011). Environmental innovation and societal transitions: Introduction and overview. Environmental Innovation and Societal Transitions Journal, 1, 1-23.
Campbell, B.A., Coff, R., & Kryscynski, D. (2012). Rethinking sustained competitive advantage from human capital. The Academy of Management Review Journal, 37(3), 376-395.
Chang, C.H., & Chen, Y.S. (2012). The determinants of green intellectual capital. Management Decision, 50(1), 74-94.
Chen, Y.S., & Chang, C. H. (2013). The determinants of green product development performance: green dynamic capabilities, green transformational leadership, and green creativity. Journal of Business Ethics, 116(1), 107-119.
Chen, Y-S. (2008). The positive effect of green intellectual capital on competitive advantages of firms. Journal of Business Ethics, 77(3), 271-286.
Dangelico, R., & Pontrandolfo, P. (2010). From green product definitions and classifications to the Green Option Matrix. Journal of Cleaner Production, 18(16-17), 1608-1628.
Deshwal, P. (2015). Green HRM: An organizational strategy of greening people. International Journal of Applied Research, 1(13), 176-181.
El-Kassar, A-N., & Singh, S. J. (2019). Green innovation and organizational performance: The influence of big data and the moderating role of management commitment and HR practices. Journal of Technological Forecasting and Social Change, 144, 483-498.
Gerhart, B. (2005). Human resources and business performance: findings, unanswered questions, and an alternative approach. Management Revue Journal, 16, 174-185.
Guerci, M., Longoni, A., & Luzzini, D. (2016). Translating stakeholder pressures into environmental performance - the mediating role of green HRM practices. The International Journal of Human Resource Management, 27(2), 262-289.
Gunasekaran, A., & Spalanzani, A. (2012). Sustainable of manufacturing services: investigation for research and applications. International Journal of Production Economics, 140, 35-47.
Haden, S. S. P., Oyler, J. D., & Humphreys, J. H. (2009). Historical, practical, and theoretical perspectives on green management: an exploratory analysis. Journal of Management Decision, 47(7), 1041-1055.
Henseler, J. Ringle, C. M., & Sinkovics, R. R. (2009). The use of partial least squares path modeling in international marketing. Journal of Advances in International Marketing, 20, 277-320.
Huang, C.L., & Kung, F.H. (2011). Environmental consciousness and intellectual capital management: Evidence from Taiwan's manufacturing industry. Management Decision Journal, 49(9), 1405-1425.
Jinzhou, W. (2011). Discussion on the relationship between green technological innovation and system innovation. Energy Procedia Journal, 5, 2352-2357.
Kong, E., & Thomson, S.B. (2009). An intellectual capital perspective of human resource strategies and practices. Journal of Knowledge Management Research & Practice, 7(4), 356-364.
Kour, G., & Joshi, P. (2020). Understanding sustainability and competitiveness in the Indian air cooler industry: A Case of Symphony. International Journal of Business Innovation and Research, 1(1), 1-16.
Kulshrestha, S. S., & Srivastava, S. (2018). Green HRM: A new trend in enhancing green behavior at workplace. International Journal of Advanced Scientific and Technical Research, 8(2), 1-7.
Lee, K., & Ball, R. (2003). Achieving sustainable corporate competitiveness: Strategic link between top management's (Green) commitment and corporate environmental strategy. Greener Management International Journal, 44, 89-104.
Leroy, H., Segers, J., Van Dierendonck, D., & Den Hartog, D. (2018). Managing people in organizations: integrating the study of HRM and leadership. Journal of Human Resource Management Review, 28(3), 249-257.
Li, Y., Su, Z., & Liu, Y. (2010). Can strategic flexibility help firms profit from product?. Journal of Technovation, 30(5-6), 300-309.
Lin, R-J., Tan, K-H., & Geng, Y. (2013). Market demand, green product innovation, and firm performance: evidence from Vietnam motorcycle industry. Journal of Cleaner Production, 40, 101-107.
Mazzi, A., Toniolo, S., Mason, M., Aguiari, F., & Scipioni, A. (2016). What are the benefits and difficulties in adopting an environmental management system? The opinion of Italian organizations. Journal of Cleaner Production, 139, 873-885.
Oh, D.S., Phillips, F., Park, S., & Lee, E. (2016). Innovation ecosystems: a critical examination. Journal of Technovation, 54, 1-6.
Özen, S., & Küskü, F. (2008). Corporate environmental citizenship variation in developing countries: An institutional framework. Journal of Business Ethics, 89(2), 297-313.
Ren, T. (2009). Barriers and drivers for process innovation in the petrochemical industry: A case study. Journal of Engineering and Technology Management, 26(4), 285-304.
Renwick, D. W. S., Redman, T., & Maquire, S. (2008). Green HRM: A Review, Process Model, and Research Agenda. University of Sheffield Management School, the University of Sheffield Discussion Paper Series.
Roscoe, S., Subramanian, N., Jabbour, C.J.C., & Chong, T. (2019). Green human resource management and the enablers of green organisational culture: Enhancing a firm's environmental performance for sustainable development. Journal of Business strategy and the Environment, 28, 737-749.
Seman, N., Zakuan, N., Jusoh, A., Arif, M., & Saman, M. (2012). The relationship of green supply chain management and green innovation concept. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 57, 453-457.
Siegel, D. S. (2009). Green management matters only if it yields more green: An economic/strategic perspective. The Academy of Management Perspectives, 23(3), 5-16.
Singh, S. K., Giudice, M. D., Chierici, R., & Graziano, D. (2020). Green innovation and environmental performance: The role of green transformational leadership and green human resource management. Journal of Technological Forecasting and Social Change, 150, 119-162.
Stovel, M., & Bontis, N. (2002). Voluntary turnover: Knowledge management-friend or foe?. Journal of Intellectual Capital, 3(3), 303-322.
Takeuchi, R., Lepak, D. P., Wang, H., & Takeuchi, K. (2007). An empirical examination of the mechanisms mediating between high-performance work systems and the performance of Japanese organizations. Journal of Applied Psychology, 92(4), 1069-1083.
Tseng, M. L. (2009). A causal and effect decision-making model of service quality expectation using greyfuzzy DEMATEL approach. Journal of Expert systems with applications, 36(4), 7738-7748.
Tumwine, S., Kamukama, N., & Ntayi, J. (2012). Relational capital and financial performance of the manufacturing firms. African Journal of Business Management, 6(3), 799-810.
Wang, Z., Wang, N., & Liang, H. (2014). Knowledge sharing, intellectual capital and firm performance. Management Decision Journal, 52(2), 230-258.
Yong, J. Y., Yusliza, M-Y., Ramayah, T., & Fawehinmi, O. (2019). Nexus between green intellectual capital and green human resource management. Journal of Cleaner Production, 215, 364-374.
Yusliza, M-Y., Yong, J.Y., Tanveer, M. I., Ramayah, T., Juhari, N. F., & Muhammad, Z. (2019). A structural model of the impact of green intellectual capital on sustainable performance. Journal of Cleaner Production, 249, 1-42.