نقش میانجی تاب‌آوری سازمانی در رابطه بین سبک رهبری خدمت‌گزار و توسعه سرمایه‌ اجتماعی (مورد مطالعه: معلمان شهرستان دلیجان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی‌ارشد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم‌انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم‌انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش میانجی تاب‌آوری سازمانی در رابطه بین سبک رهبری خدمت‌گزار و توسعه سرمایه ‌اجتماعی در بین معلمان شهرستان دلیجان است. نوع پژوهش از نظر روش، توصیفی هم‌بستگی و از نظر هدف، کاربردی است. جامعه‌آماری شامل معلمان شهرستان دلیجان است که از طریق فرمول کوکران و به روش تصادفی طبقه‌ای، 282 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از سه پرسش‌نامه رهبری خدمت‌گزار پترسون (2003)، پرسش‌نامه سرمایه‌ اجتماعی ناهاپیت و گوشال (1998) و تاب‌آوری سازمانی کانر و دیویدسون (2003) استفاده شده است. اعتبار پرسش‌نامه‌ها به‌صورت محتوایی و سازه تأیید شد. پایایی پرسش‌نامه‌ها از طریق ضریب آلفای کرونباخ برای رهبری خدمت‌گزار 93/0، سرمایه‌ اجتماعی 80/0 و تاب‌آوری سازمانی 91/0 برآورد شد. تحلیل داده‌ها در سطوح توصیفی و استنباطی با استفاده از نرم‌افزار Spss و Amos گرافیک انجام شد. یافته‌ها نشان داد میانگین سبک رهبری خدمت‌گزار، سرمایه‌ اجتماعی و تاب‌آوری سازمانی در سطح خطای 05/0، بالاتر از حد متوسط بود. ضرایب رگرسیون نشان داد سبک رهبری خدمت‌گزار و تاب‌آوری سازمانی قابلیت پیش‌بینی توسعه سرمایه‌ اجتماعی در بین معلمان را دارند. هم‌چنین اثر معنادار تاب‌آوری سازمانی به‌عنوان میانجی رابطه بین رهبری خدمت‌گزار و توسعه سرمایه‌ اجتماعی بین معلمان تأیید شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Mediating Role of Organizational Resilience in the Relationship between Servant Leadership Style & Social Capital Development (Case Study: Delijan Teachers)

نویسندگان [English]

  • Zahra Salehi 1
  • Hamid Rahimi 2
1 M.A., Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Kashan University, Kashan, Iran.
2 Associate Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Kashan University, Kashan, Iran
چکیده [English]

The purpose of this study is to investigate the mediating role of organizational resilience in the relationship between servant leadership style and social capital development among teachers in Delijan. The type of research is descriptive-correlational in terms of method and applied in terms of purpose. The statistical population includes teachers of Delijan city who were selected as a sample through Cochran's formula and stratified random sampling method. For data collection, three questionnaires were used by Patterson (2003) Servant Leadership Questionnaire, Nahapit and Gushal (1998) Social Capital Questionnaire, and Connor & Davidson (2003) Organizational Accountability Questionnaire. The validity of the questionnaires was confirmed in terms of content and structure. The reliability of the questionnaires through Cronbach's alpha coefficient for servant leadership was 0.93, social capital was 0.80 and organizational resilience was 0.91. Data analysis was performed at descriptive and inferential levels using Spss and Amos graphic software. The results showed that the mean of servant leadership style, social capital, and organizational resilience was higher than the average at the error level of 0.05. Regression coefficients showed that servant leadership style and organizational resilience have the ability to predict the development of social capital among teachers. The significant effect of organizational resilience as a mediator of the relationship between servant leadership and the development of social capital among teachers was also confirmed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Servant leadership
  • Organizational Resilience
  • social capital
  • teachers
  • Education
  • اندیشمند، ویدا. (1388). شناسایی مؤلفه‌های سرمایه‌ اجتماعی در دانشگاه‌ها به منظور ارائه مدلی جهت ارتقاء آن. فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی، 2، 9- 34.
  • توکلی، راحله؛ رحیمی، حمید و داوودی، امیرحسین. (1395). تأثیر رهبری خدمت‌گزار بر اعتماد در کار تیمی در دانشگاه‌های پیام نور استان اصفهان. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد الکترونیکی.
  • جوکار، بهرام. (1386). نقش واسطه‌ای تاب‌آوری در رابطه بین هوش‌هیجانی و هوش‌عمومی با رضایت از زندگی. فصلنامه روان‌شناسی معاصر، 2(2)، 19-27.
  • جعفری‌نیا، سعید. (1397). بررسی تأثیر رهبری خدمت‌گزار بر اعتماد سازمانی. فصلنامه مطالعات منابع انسانی، 8 (27)، 103-128.
  • حمزه‌ای طهرانی، مهشید؛ سجادی، سیدعبداله؛ دیندارفرکوش، فیروز و زمانی‌مقدم، افسانه. (1395). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر تاب‌آوری سازمانی در مواجهه با بحران در میان بیمارستان‌های رشت. تهران: دومین کنفرانس بین‌المللی پارادایم‌های نوین مدیریت، نوآوری و کارآفرینی.
  • درانی، کمال و رشیدی، زهرا. (1387). بررسی تعاریف، مفاهیم و چگونگی ایجاد سرمایه‌ اجتماعی (با تأکید بر اعتماد اجتماعی)، ماهنامه مهندسی فرهنگی، 15، 8-19.
  • دهقانان، حامد و شجاعی، محمدحسین. (1396). نقش تعدیل‌گری رهبری تحول‌آفرین در رابطه میان جو اخلاقی ادراک‌شده و رفتارهای کاری مخرب. فصلنامه توسعه مدیریت منابع انسانی و پشتیبانی، 12(44)، 97-140.
  • دیانی، محمدحسین؛ پریرخ، مهری و محمودی، حسن. (1391). بررسی رابطه بین سرمایه‌ اجتماعی و میزان اجرای مدیریت دانش در کتابخانه‌های دانشگاه فردوسی و علوم پزشکی مشهد. فصلنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، 15 (2)، 91-117.
  • رستگار، عباسعلی. (1392). رابطه هوش معنوی و رهبری خدمت‌گزار (مورد مطالعه: بانک شهر). فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی، 1 (4)، 46-60.
  • رنانی، محسن و معیدفر، رزیتا. (1387). سرمایه‌ اجتماعی و عملکرد اقتصادی: بررسی مقایسه‌ای استان‌های ایران. فصلنامه مدیریت و توسعه، 68، 37-55.
  • زارع شاه‌آبادی، اکبر؛ اسلامی، بهروز و مهدی‌پور، ملیحه. (1397). تأثیر سرمایه‌ اجتماعی بر رضایت شغلی معلمان شهر یزد. فصلنامه خانواده و پژوهش، 42، 83-92.
  • حسین شجاعی، محمد؛ زرندیان، ندا و اسماعیلی، سعیده. (1397). تأثیر رهبری اخلاقی بر رفتارهای نوآورانه کارکنان: با نقش میانجی رهبر- عضو و استقلال شغلی. فصلنامه توسعه مدیریت منابع انسانی و پشتیبانی، 13(48)، 131-150.
  • صادقی تیرآبادی، محسن. (1393). بررسی سبک رهبری خدمت‌گزار بر انگیزش کارکنان شرکت بیمه آسیا. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد مدیریت، دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
  • عباس‌زاده، محمد؛ علیزاده، محمدباقر و اسلامی، سیدرضا. (1391). بررسی رابطه بین سرمایه‌ اجتماعی و آنومی اجتماعی. فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 1(1)، 145-172.
  • غلامی‌پور، علی. (1393). رابطه رهبری آموزشی خدمت‌گزار با انگیزش و اثربخشی معلمان، کنفرانس بین‌المللی مدیریت در قرن 21. تهران: مؤسسه مدیران ایده‌پرداز پایتخت ویرا.
  • قلی‌پور، آرین و حضرتی، محمود. (1388). تببین ابزار سنجش رهبری خدمت‌گزار در سازمان‌های دولتی ایران. فصلنامه پژوهش‌های مدیریت، 2(3)، 5-27.
  • قنبری، سیروس و نویدی، پرویز. (1394). بررسی رابطه بین رهبری خدمت‌گزار و معنویت در محیط کار با سرمایه‌ اجتماعی. فصلنامه جامعه‌شناسی کاربردی، 28 (2)، 35-48.
  • قیصریان، اسحاق و سپیدنامه، بهروز. (1393). بررسی میزان سرمایه‌ اجتماعی معلمان مقاطع سه‌گانه تحصیلی استان ایلام. فصلنامه برنامه‌ریزی رفاه و توسعه‌اجتماعی، 5 (19)، 112-158.
  • کفاش، مهدی و ضامنی، فرشیده. (1397). ارائه مدلی جهت تبیین تأثیر رهبری معنوی و تاب‌آوری بر تعالی سازمانی بر اساس دیدگاه اعضای هیأت‌علمی دانشگاه‌های آزاد اسلامی خراسان رضوی. فصلنامه پژوهش در نظام‌های آموزشی، 12، 489-507.
  • منطقی، منوچهر؛ توکلی، غلامرضا؛ نظری، یونس و کاملی، علیرضا. (1395). نقش میانجی‌گری تاب‌آوری و توانمندسازی کارکنان در رابطه بین رهبری تحول آفرین و عملکرد نوآورانه. فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی، 5 (1)، 44-63.
  • موسوی میرکربلایی، سیدعیسی. (1394). تأثیر سبک رهبری خدمت‌گزار بر عملکرد کارکنان ستاد مرکزی تأمین اجتماعی. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد مدیریت، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
  • مهدیه، امید و درویشی، سعیده. (1396). بررسی رابطه بین استرس شغلی و تاب‌آوری پرستاران. فصلنامه پرستار و پزشک در رزم، 5(۱۴)، ۱۷-۲۲.
  • یارمحمدزاده، پیمان و داداش‌زاده، مجید. (1394). بررسی نقش هوش‌ فرهنگی و سرمایه‌ اجتماعی در سازگاری شغلی معلمان: آزمون نقش میانجی سرمایه‌ اجتماعی. فصلنامه رویکردهای نوین آموزشی، 10(1)، 41-66.
  • Bilhuber Galli, E., & Müller-Stewens, G. (2011). How to build social capital with leadership development: Lessons from an explorative case study of a multi business firm. The Journal of Leadership, 23(1), 176-201.
  • Burnard, K., Bhamra, R., & Tsinopoulos, C. (2018). Building organizational resilience: four configurations. IEEE Transactions on Engineering Management Journal, 65(3), 1-42.
  • Chen, L., Zheng, W., Yang, B., & Bai, S. (2016). Transformational leadership, social capital and organizational innovation. Leadership & Organization Development Journal, 37 (7), 843-859.
  • Conner, M., & Davidson, J. R. T. (2003). Development of a new resilience scale, The Conner Davidson scale. (CD-RISC). Depression and Anxiety Journal, 18, 76-82.
  • Cynthia, R. (2013). Building social capital through leadership development. Journal of Leadership Education, 12 (1), 54-73.
  • Dennis, R. S. (2004). Servant leadership theory: Development of the servant leadership theory assessment instrument. A Dissertation presented in Partial fulfillment of the requirement for the degree Doctor of Philosophy.
  • Engstrom, K., Mattsson, F., Jarleborg, A. & Hallqvist, J. (2008). Contextual social capital as risk factor for poor self-rated health: A multilevel analysis. Social Science & Medicine Journal, 66, 2268-2280.
  • Fandino, A., Formiga, N., & Menezes, R. M. (2018). Organizational social capital, resilience and innovation validation of a theoretical model for specialized workers. Journal of Strategy and Management, 12(14), 12-41.
  • Fridell, M., Newcom, R. & Messner, P. E. (2009). Discriminate, analysis gender public difference. Leadership and Organization Development Journal, 30(8), 722-736.
  • Fukuyama, F. (1997). Social capital and the modern capitalist economy: creating a high trust work place. Stern Business Magazine, 4(1), 76-92.
  • Glen, P. (2003). Leading geeks: how to manage and lead people who deliver technology. Sun Francisco: Josses Bass.
  • Grojean, M. W., Resick, C. J., Dickson, M. W., & Smith, D. B. (2004). Leaders, values, and organizational climate: examining leadership strategies for establishing an organizational climate regarding ethics. Journal of Business Ethics, 55 (3), 223-241.
  • Harwiki, W. (2013). Influence of servant leadership to motivation, organization culture, organizational citizenship behavior (OCB), and employee’s performance in outstanding cooperatives east Java Province, Indonesia. Journal of Business and Management, 8(5), 50-58.
  • Kantur, D., & Say, A, I. (2015). Measuring organizational resilience: a scale development. Journal of Business & Finance, 4(3), 456-472.
  • Kaplan, H. B. (2002). Toward the understanding of resilience: A critical review of definitions and models, in MD Glantz and JL Johnson (eds), resilience and development: positive life adaptations. Plenum, New York.
  • Kouzes, J. M., & Posner, B. Z. (2003). The leadership practices inventory: theory and evidence behind the five practices of exemplary leaders. Available from: www.leadershipchallenge.com.
  • Liden, R. C., Wayne, S. J., Meuser, J. D., Junfeng, W., & Liao, C. (2015). Servant leadership: validation of a short form of the SL-28. The Leadership Quarterly, 26 (2), 254-269.
  • Linnenluecke, M. K., & Griffiths, A. (2012). Assessing organizational resilience to climate and weather extremes: complexities and methodological pathways. Climatic Change Journal, 113(3-4), 933-947.
  • Mieniper, A., Nwuche, C. A., & Anyanwu, S. A. C. (2016). Talent management and organizational resilience in manufacturing firms in Port Harcourt. The International Journal of Business & Management, 4(3), 135-145.
  • Nahapiet, J., & Ghoshal, S. (1998). Social capital, intellectual capital, and organizational Advantage. The Academy of Management Review Journal, 23(2), 242-266.
  • Pranitasari, D. (2020). The influence of effective leadership and organizational trust to teachers work motivation and organizational commitment. Media Economy & Management Journal, 35 (1), 75-91.
  • Patterson, K. (2003). Servant leadership: a theatrical model. A dissertation presented in Partial fulfillment of the requirement for the degree Doctor of Philosophy, Regent University.
  • Ramdas, S. K., & Patrick, H. A. (2019). Positive leadership behavior and flourishing: the mediating role of trust in information technology organizations. South Asian Journal of Human Resources Management, 6 (2), 51-70.
  • Resnick, B. (2010). The relationship between resilience and motivation. In Rensick, B. Gwyther, L. P., & Roberto, K. A. (Eds), Resilience in aging: Concepts, research and outcomes. (199-215). New York: Springer.
  • Sawalha, I. H. S. (2015). Managing adversity: understanding some dimensions of organizational resilience. Management Research Review Journal, 38(4), 1-15.
  • Stone, G. A., & Russell, R. F. (2002). Transformational versus servant leadership: a different in leader focus. Leadership & Organization Development Journal, 25 (3-4), 349-361.
  • Sun, P. Y. T., & Anderson, M. H. (2012). Civic capacity: building on transformational leadership to explain successful integrative public leadership, The Leadership Quarterly, 23, 309–323.
  • Weil, F., Lee, M. R., & Shihadeh, E. S. (2011). The burdens of social capital: how socially-involved people dealt with stress after hurricane Katrina. Science Research Journal, 41(1), 110-119.
  • Yildiz, B., & Yildiz, H. (2015). The effect of servant leadership on psychological ownership: The moderator role of perceived organizational support. Journal of Global Strategic Management, 9(2), 65-77.
  • Zehir, C., Ertosun, Ö. G., Zehir, S., & Müceldili, B. (2012). The effects of leadership styles and organizational culture over firm performance: multi-national companies in İstanbul. Procedia-Social and Behavioral Sciences Journal, 24, 1460-1474.
  • Zehir, C., & Narcikara, E. (2016). Effects of resilience on productivity under authentic leadership, 12th International Strategic Management Conference, ISMC 2016, 28-30 October 2016, Antalya, Turkey.