تأثیر معنویت در محیط کار بر رفتارشهروندی سازمانی و انعطاف پذیری منابع انسانی با نقش میانجی جذابیت سازمانی ادراک شده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مدیریت منابع انسانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

2 کارشناس ارشد مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

3 استادیار، گروه مدیریت، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران

4 کارشناس ارشد مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی(ره)، تهران، ایران

چکیده

در حال حاضر سرمایه انسانی از کلیدی‌ترین و تأثیر گذارترین سرمایه‌های سازمانی به شمار می‌آیند. از این رو توجه به سرمایه انسانی زمینه پیشرفت در سازمان را فراهم می‌آورد. توجه به محیط کاری کارکنان و بخصوص معنویت در محیط کار منجر به ایجاد حس معناداری و هویت‌بخشی کار کارکنان می‌شود که در نهایت منجر به بروز رفتار شهروندی سازمانی می‌گردد. این پژوهش با هدف بررسی معنویت در محیط کار بر بروز رفتار شهروندی سازمانی و انعطاف‌پذیری سرمایه انسانی‌ با نقش میانجی جذابیت سازمانی ادراک شده در دانشگاه قم انجام شده است. این مطالعه از لحاظ هدف کاربردی، از نوع توصیفی و با روش پیمایشی انجام شده است. جامعه‌‌ آماری این پژوهش شامل 191 نفر از کارکنان مرد دانشگاه قم بود که حجم نمونه آماری پژوهش، به روش نمونه‌گیری تصادفی در دسترس و بر اساس جدول مورگان 123 نفر به دست آمده است. در این پژوهش برای جمع‌آوری اطلاعات از 4 پرسشنامه‌ استاندارد انعطاف‌پذیری منابع‌انسانی باتاچاریا (2005)، جذابیت سازمانی ادراک شده براتون و گولد (2003)، رفتار شهروندی سازمانی پودساکف و همکاران (1990) و پرسشنامه معنویت در محیط کار میلیمن و همکارانش (2003) استفاده شده است. برای تعیین روایی پرسشنامه از روایی همگرا و برای تعیین پایایی پرسشنامه از روش آلفای‌کرونباخ  و پایایی ترکیبی استفاده می‌شود. تجزیه و تحلیل اطلاعات با استفاده از نرم افزار SPSS و معادلات ساختاریSmart Pls2  استفاده شده است. نتایج پژوهش حاکی از تأثیر مثبت و معنادار معنویت در محیط کار بر انعطاف پذیری منابع انسانی، جذابیت سازمانی ادراک شده و رفتار شهروندی سازمانی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effect of spirituality in the workplace on organizational citizenship behavior and human resource flexibility with the mediating role of perceived organizational attractiveness

نویسندگان [English]

  • Mojtaba Vazini Afzal 1
  • Aَkram َziz Allahi 2
  • Abou Alfazl Gaini 3
  • Alireza Morevati Asl 4
1 Master of Human Resource Management, Faculty of Management and Accounting, Farabi Campus, University of Tehran, Qom, Iran
2 Master of Business Administration, Faculty of Humanities, Zanjan University, Zanjan, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Management, Research Institute and University, Qom, Iran.
4 Master of Public Administration, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

This study aims to investigate the spirituality in the workplace on the occurrence of organizational citizenship behavior and human resource flexibility, with the mediating role of perceived organizational attractiveness in the organization of the Ministry of Energy of Tehran Province. This study has been performed in terms of applied purpose, descriptive type and survey method. The statistical population of this study included 191 male employees of the Ministry of Energy, and the statistical sample size of the study was obtained by simple random sampling based on Morgan's table of 123 people. The study used data from four standardized human resource flexibility questionnaires of, Batacharia (2005), Perceived Organizational Attractiveness of Bratton and Gold (2003), Organizational citizenship behavior of, Podsakov et al.To(1999) And the Spirituality Questionnaire in the Workplace of Milliman et al (2003).determine the validity of the questionnaire, convergent validity is used and to determine the reliability of the questionnaire, Cronbach's alpha and combined reliability methods are used. Data analysis was performed using SPSS software and structural equations of smart pls2.The results of the study indicate the positive and significant effect of spirituality in the workplace on human resource flexibility, perceived organizational attractiveness and organizational citizenship behavior.                                                                                                            

کلیدواژه‌ها [English]

  • Organizational Citizenship Behavior
  • Human Resource Flexibility
  • workplace spirituality
  • Perceived Organizational Attractiveness
-          بیک زاد، جعفر؛ یزدانی، سهراب و حمدالهی، مریم. (1390). معنویت محیط کاری و تاثیر آن بر مولفه های رفتار شهروندی سازمانی (مطالعه موردی: کارکنان آموزش و پرورش نواحی پنج گانه شهر تبریز).‎ فصلنامه تحقیقات مدیریت آموزشی، 3(1)، 61-90.
-          خنیفر، حسین و شجاعی، سامره. (1390). معنویت در سازمان. کرمان: جهاد دانشگاهی کرمان.
-          حسینی، مجتبی و دانایی فرد، حسن. (1390). تاثیر رفتار شهروندی سازمانی بر تسهیم دانش مطالعه نقش میانجی فرهنگ سازمانی. فصلنامه علوم مدیریت ایران، 7(28)، 109-130.
-          سالارزهی، حبیب‌اله؛ کشته‌کر، عبدالعلی؛ آهنگ، فرحناز و غفاری، حسن. (1398). واکاوی تأثیر رهبری معنوی بر رفتارشهروندی سازمانی اعضای هیئت علمی دانشگاه با توجه به نقش میانجی عزت نفس سازمانی. فصلنامه توسعه مدیریت و منابع انسانی و پشتیبانی، 14(54)، 50-75.‎
-          سیاوشی، ملیحه و عصمتی مقدم، محمدرضا. (1398). بررسی تأثیر عدم امنیت شغلی بر ابعاد رفتار شهروند سازمانی (مورد مطالعه: پایگاه نهم شکاری نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران). توسعه مدیریت و منابع انسانی و پشتیبانی، 14(51)، 1-22.
-          سیدنقوی، میرعلی؛ حقیقی کفاش، مهدی و نجفی کلیانی، وحید. (1391). انعطاف‌پذیری منابع انسانی و عملکرد سازمان در صنعت بیمه. فصلنامه مطالعات مدیریت (بهبود و تحول)، 19(67)، 129-153.‎
-          شیخ نژاد، علیرضا؛ یوسفی کنگر‌لویی، صابر و اسمعیلی کورانه، فرشید. (1397). بررسی رابطه بین انعطاف پذیری منابع انسانی و رفتار شهروندی سازمانی با تبیین نقش میانجی توانمندسازی کارکنان. شیراز: چهارمین همایش بین المللی مدیریت، روانشناسی و علوم انسانی با رویکرد توسعه پایدار.
-           شیخی، ایوب؛ اسمعیل پور زنجانی، سعید؛ اوکاتی، حمید (1395). نقش انعطاف پذیری منابع انسانی بر جذابیت سازمانی ادراک شده کارکنان. فصلنامه مطالعات کمی در مدیریت، 1(24)، 147-170.
-          صحت، سعید؛ ایزد پناه، بهروز و قربانی پاجی، عقیل. (1398). اثر انعطاف پذیری منابع انسانی بر اثربخشی سازمانی با نقش میانجی رفتار شهروندی سازمانی در شرکت‌ بیمه ایران. فصلنامه مدیریت بهره وری، 13(1)، 143-180.‎
-          صنوبر، ناصر و رحیمی اقدم، صمد. (1393). رابطه معنویت محیط کار با رضایت مشتریان و نقش تعدیل گری رفتار شهروندی سازمانی.‎ فصلنامه راهبرد فرهنگ، 7(26)، 179-207.
-          علیزاده، سیما. (1397). رابطه بین معنویت در محیط کار، به عنوان یک مؤلفه اخلاقی  و کار تیمی. فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، 13(3)، 123-130.
-          علی نژاد، علیرضا؛ کاظمی، ابوالفضل و پیشاهنگ بناب، مهسا. (1393). بررسی ارتباط میان رفتار شهروندی سازمانی (OCB) و عملکرد کارکنان. فصلنامه مطالعات مدیریت (بهبود و تحول). 23(74)، 73-98.‎
-          فریدونی، مسعود و علیدوست قهفرخی، ابراهیم. (1394). ارتباط بین معنویت سازمانی با رفتار شهروندی سازمانی کارکنان ستادی ادارۀ کل ورزش و جوانان استان تهران. فصلنامه مدیریت ورزشی، 7(6)، 921-933.‎
-          کیا، صمانه و رحمانی نیکویی، مرتضی. (1395).  بررسی رفتار شهروندی سازمانی بر اساس معنویت محیط کار و عدالت سازمانی ادراک شده  و نقش تعدیل گری رضایت شغلی در کارکنان بیمارستان‌های خصوصص استان یزد. تهران: اولین کنفرانس بین المللی تکنیک‌های مدیریت و حسابداری.
-          میرکی، فؤاد و نادری، رمضان. (1393). تأثیر حمایت سازمانی ادارک شده بر رفتار شهروندی سازمانی (مورد مطالعه: پلیس راه استان کردستان). توسعه مدیریت و منابع انسانی و پشتیبانی، 1(31)، 1-22.‎
- Belwalkar, S., Vohra, V., & Pandey, A. (2018). The relationship between workplace spirituality, job satisfaction and organizational citizenship behaviors–an empirical study. Social Responsibility Journal, 14(2), 410-430.
- Charoensukmongkol, P., Daniel, J. L., & Chatelain-Jardon, R. (2015). The Contribution of Workplace Spirituality on Organizational Citizenship Behavior. Advances in business research, 6(1), 32-45.
- Camps, J., Oltra, V., Aldás‐Manzano, J., Buenaventura‐Vera, G., & Torres‐Carballo, F. (2016). Individual performance in turbulent environments: The role of organizational learning capability and employee flexibility. Human resource management, 55(3), 363-383.
-‌ Gia,L.,Shan,L.,Xun,L.,Min,M.,Kian,P.(2013). Organizational attractiveness and employee commitment: An empirical study on malysian banks .faculty of business and finanace department of commerce and Accountancy University of Abdul Rahman.
- Jin, C., & Weizi, Li. (2015). The Relationship between Flexible Human Resource Management and Enterprise Innovation Performance: A Study from Organizational Learning Capability Perspective. 16th International Conference on Informatics and Semiotics in Organisations (ICISO),  Toulouse, France. 204-213. 
- Kumari, I. G., & Pradhan, R. K. (2014). Human resource flexibility and organizational effectiveness: role of organizational citizenship behaviour and employee intent to stay. International Journal of Business and Management Invention, 3(11), 43-51.
- Luytjes, M. C. (2017). The Relationship Between High-performance Human Resource Management, Organizational Citizenship Behavior, and Unit Performance and Voluntary Turnover in the Fast Food Franchise Industry.
- Mehran, Z. (2017). The Effect of spirituality in the workplace on organizational commitment and organizational citizenship behavior. International Journal of Human Capital in Urban Management, 2(3), 219-228.
- Milliman, J., Czaplewski, A. J., & Ferguson, J. (2003). Workplace spirituality and employee work attitudes: An exploratory empirical assessment. Journal of organizational change management, 16(4), 426-447.
- Organ, D. W. (1997). Organizational citizenship behavior: It's construct clean-up time. Human performance, 10(2), 85-97.
- Qian, C., Zhou, W., Chen, L., & Zhang, W. (2012). The Research of Human Resources Flexibility. In Business, Economics, Financial Sciences, and Management (pp. 271-275). Springer, Berlin, Heidelberg.
- Story, J., Castanheira, F., & Hartig, S. (2016). Corporate social responsibility and organizational attractiveness: implications for talent management. Social Responsibility Journal, 12(3), 484-505.
- Turnipseed, D. (1996). Organization citizenship behaviour: an examination of the influence of the workplace. Leadership & Organization Development Journal, 17(2), 42-47.
- Úbeda-García, M., Claver-Cortés, E., Marco-Lajara, B., & Zaragoza-Sáez, P. (2017). Human resource flexibility and performance in the hotel industry. Personnel Review, 46(4), 824-846.
- Wright, P. M., & Snell, S. A. (1998). Toward a unifying framework for exploring fit and flexibility in strategic human resource management. Academy of management review, 23(4), 756-772.
- Turnipseed, D., & Murkison, G. (1996). Organizational citizenship behavior: an examination of the influence of the workplace. Leadership and Organization Development Journal, 17(2), 42-47.