نقش واسطه ای جوّ سازمانی نوآورانه در رابطه بین رهبری دانش با عملکرد شغلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 استادیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

چکیده

هدف این پژوهش بررسی نقش واسطه ای جوّ سازمانی نوآورانه در رابطه بین رهبری دانش با عملکرد شغلی است. این پژوهش از نظر هدف از نوع پژوهش های کاربردی و از نظر روش، توصیفی همبستگی است. جامعه آماری شامل تمام کارکنان دانشگاه بیرجند (340 نفر) است که براساس جدول مورگان، تعداد 200 نفر به عنوان نمونه در نظر گرفته شد و با استفاده از روش تصادفی ساده انتخاب شدند و در نهایت داده‏های حاصل از 191 پرسش‏نامه، تجزیه ‌و تحلیل شد. ابزار گرد آوری داده ها در پژوهش حاضر پرسشنامه رهبری دانش ویتالا (2004)، پرسشنامه عملکرد شغلی پاترسون (1970)  و پرسشنامه جوّ سازمانی نوآورانه سیگل و کارمر (1987) است. تجزیه ‌و تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون های ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون، تحلیل مسیر، آزمون سوبل و مدلیابی معادلات ساختاری به‌وسیله نرم‌افزارهای SPSS 25 و AMOS 24 انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان دهنده آن است که بین گرایش به یادگیری، جوّ حمایتی یادگیری و عمل در نقش الگو با عملکرد شغلی کارکنان رابطه مثبت و معنا‌داری وجود دارد، اما حمایت از فرآیند یادگیری پیش‌بینی‌کننده عملکرد شغلی نیست. رهبری دانش 35 درصد از عملکرد شغلی کارکنان را تبیین می‌کند. همچنین جوّ سازمانی نوآورانه ممکن است نقش میانجی در رابطه رهبری دانش عملکرد شغلی را ایفا کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Mediating Role of Innovative Organizational Climate in the Relationship between Knowledge Leadership and Job Performance

نویسندگان [English]

  • Zahra Zarei 1
  • Hadi Pour Shafeie 2
  • Ali Asgari 3
1 M.A., Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Birjand University, Birjand, Iran (Corresponding Author) (zarei.zahra1996@birjand.ac.ir)
2 دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
3 Assistant Professor, Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Birjand University, Birjand, Iran
چکیده [English]

The purpose of this study is to investigate the mediating role of innovative organizational climate in the relationship between knowledge leadership and job performance. This research is applied research in terms of purpose and descriptive correlation in terms of method. The statistical population includes all staff of Birjand University (340 people) that according to Morgan table, 200 people were considered as a sample and were selected using a simple random sampling method. Finally, the data obtained from 191 questionnaires were analyzed. ‌ The data collection tools in the present study are Vitala Knowledge Leadership Questionnaire (2004), Patterson Job Performance Questionnaire (1970) and Siegel and Carmer Innovative Organizational Atmosphere Questionnaire (1987). Data were analyzed using Pearson correlation coefficient, regression, path analysis, Sobel test and structural equation modeling using SPSS 25 and AMOS 24 software. The results show that there is a positive and significant relationship between learning orientation, supportive learning atmosphere and practice in the role of role model with employees' job performance, but supporting the learning process does not predict job performance. Knowledge leadership explains 35% of employees' job performance. Innovative organizational climate may also play a mediating role in knowledge leadership of job performance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Knowledge leadership
  • Job Performance
  • Innovative organizational climate
 
الهامی، سولماز. (1393). تأثیر رهبری نوآورانه و اشتراک دانش بر عملکرد سازمان به واسطه هماهنگی استراتژیک (مورد مطالعه: شرکتهای تابعه و زیرمجموعه توانیر). پایان نامه کارشناسی ارشد رشته علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد.
 
بهرامی، سوسن و جعفری هرندی، رضا. (1396). شاخص های سرمایه انسانی و جوّ سازمانی نوآورانه در آموزش عالی. تهران: دهمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت و حسابداری و هفتمین کنفرانس کارآفرینی و نوآوری‌های باز.
 
پوربهشت نژاد، زینب و بهمنی، طاهره. (۱۳۹۶). بررسی رابطه جوسازمانی نوآورانه با عملکرد شغلی معلمان ابتدایی شهر دهدشت در سال 1395. مشهد: کنفرانس بین المللی پژوهش های نوین در مدیریت، اقتصاد، توانمندی صنعت جهانگردی در توسعه.
 
پیروز، شجاع؛ عزلتی، مهتاب و شمشادی، ایمان. (1397). تأثیر رهبری و فرهنگ دانش محور بر نوآوری و عملکرد سازمانی با تأکید بر نقش میانجی روش‌ها و فرآیند دانش آفرینی (مطالعه موردی: کارخانجات فعال در شهرک صنعتی اشتهارد). تهران: سومین کنفرانس بین المللی مدیریت، حسابداری و حسابرسی پویا.
 
تاشی، محمد؛ حسینی گل افشانی، احمد و تدبیری، سیروس. (1395). بررسی رابطه بین رهبری تحول‌آفرین با عملکرد شغلی کارکنان بانک صادرات استان گلستان. سوئد: کنفرانس بین المللی رویکردهای نوین در علوم انسانی.
 
حسینیان، حسن. (1396). بررسی تأثیر رهبری تحول‌آفرینانه بر عملکرد سازمانی از طریق دانش و نوآوری در میان کارکنان بانک ملّی شهرستان بهبهان. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مدیریت اجرایی، دانشگاه آزاد اسلامی ‌واحد گچساران.
 
خسروی، عباس. (1395). نقش واسطه‌ای جو اخلاقی در رابطه ویژگی‌های شخصیتی با عملکرد شغلی کارکنان دانشگاه‌های بیرجند و علوم پزشکی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد در رشته علوم تربیتی (مدیریت آموزشی)، دانشگاه بیرجند.
 
خوش‌طینت، بهناز و مظفری، محمدمهدی. (1397). بررسی تاثیرگذاری عوامل بیرونی ( شغلی) و درونی (انسانی) بر بهبود عملکرد کارکنان (مطالعه موردی: کارکنان عملیاتی فروشگاههای زنجیرهای اتکا). فصلنامه توسعه مدیریت منابع انسانی و پشتیبانی، 13(50)، 139-174.
 
دلشاد، عبدالحمید؛ قلی قورچیان و جعفری، پریوش (1398). مدل رهبری اثربخش دانشگاه جامع علمی-کاربردی. فصلنامه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 10(4)، 290-311.
 
دهقانی سلطانی، مهدی؛ مصباحی، مریم و طالبی، یاسمن. (1397). تأثیر ارزش‌های سازمانی و رهبری دانشگرا بر عملکرد نوآوری با تبیین نقش تسهیم دانش. فصلنامة ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، 8(3)، 43-74.
 
روزی طلب، آروین و تدبیری، سیروس. (1395). بررسی نقش رهبری دانش محور و فرآیند مدیریت دانش  و نوآوری در شرکت‌ فرآورده‌های لبنی کاله تهران. تهران: دومین کنفرانس بین المللی مدیریت و اقتصاد در قرن 21.
 
زراعتکار، سمیه و کاس آقایی، ندا. (1399). تأثیر قابلیت سازمان بر عملکرد با نقش میانجی مزیت رقابتی در شرکت سهامی بیمه ایرانشهر تهران. فصلنامه توسعه مدیریت منابع انسانی و پشتیبانی، 14(56)، 127-154.
 
ساکی، رضا؛ عصاره، علیرضا و شعبانی مشکول، روح اله. (1394). بررسی رابطه اخلاق حرفه‌ای مدیران و رهبری تحولی با عملکرد شغلی معلمان در مدارس متوسطه شهرستان ملارد. فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی دانشگاه آزاد واحد گرمسار، 9(1)، 27-50.
 
سراجی، فرهاد و خاوری، سمیه. (1395). سواد فناورانه دانش‌آموزان و دبیران: تحلیلی بر تفاوت دو نسل. دوفصلنامه پژوهش‌های جامعه شناسی معاصر، 5(9)، 31-52.
 
سراوانی، الناز و سلیمی، سمانه. (1397). بررسی رابطه بین رهبری مشارکتی و رهبری دانشی با تصمیم‌گیری و بهبود عملکرد مدیران مدارس دولتی ناحیه 2 شهر زاهدان.تهران: هفتمین همایش علمی پژوهشی علوم تربیتی و روانشناسی، آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی ایران.
 
سرفرازی، مهرزاد؛ ایجادی، عبدالرضا و مطهری، وحید. (1397). بررسی عوامل کلیدی موفقیت در سبک رهبری دانش. تهران: دومین کنفرانس بین‌المللی یافته‌های نوین در حسابداری، مدیریت، اقتصاد و بانکداری.
 
سورانی یانچشمه، رضا. (1397). تأثیر رهبری اخلاقی بر اشتیاق شغلی با نقش میانجی جوّ سازمانی نوآورانه اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌های آزاد شهر تهران (مورد مطالعه: شهر تهران). فصلنامه پژوهش در نظام‌های آموزشی، (12)، 1009-1027.
 
شاه نعمت الهی، فاطمه. (1389). رابطه توانمندسازی و جوّ سازمانی نوآورانه با بهره وری کارکنان پتروشیمی شیراز. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته روانشناسی صنعتی سازمانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت.
 
صراف، فاطمه و روخ‌چکار، حسین. (1397). تبیین رابطه سبک‌های رهبری تحولی، فرهنگ سازمانی و عملکرد (پیش‌نیازهایی برای عملکرد پایدار سازمان‌های بخش دولتی و خصوصی). فصلنامه چشم‌انداز حسابداری و مدیریت، 1(3)، 55-68.
 
صفری محسن آباد، البرز و عاشوری، الهام (1395). نقش رهبری دانش بر اقدامات مدیریت دانش و عملکرد نوآوری شرکت‌های تولیدی و تجاری استان گیلان. ماهنامه پژوهشهای مدیریت و حسابداری، (28)، 43-57.
 
صنوبر، ناصر؛ صبوری فرد، محمد؛ شعاران، افرا و امینی، جعفر. (1395). تاثیر مؤلفه‌های رهبری دانش بر بهبود عملکرد سازمانی با بررسی نقش میانجی مدیریت دانش مشتری. فصلنامه علوم رفتاری، 28، 101-120.
 
عابدیان، شهربانو و پورشافعی، هادی. (1397). تبیین نقش عملکرد شغلی کارکنان در سازمان.خوی: کنفرانس ملی دستاوردهای نوین جهان در تعلیم و تربیت، روانشناسی، حقوق و مطالعات فرهنگی- اجتماعی.
 
علی آبادی، خدیجه؛ دلاور، علی؛ نیلی، محمدرضا و ایزی، مریم. (1398). اعتبار یابی مقیاس الکترونیکی و چاپی سنجش ویژگی‌های بومیان دیجیتال. نشریه علمی فناوری آموزش، 14(2)، 423-431.
 
عوض‌زاده، حسین. (1395). رابطه بین مدیریت دانش و جوّ سازمانی نوآورانه با رفتار نوآورانه کارکنان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم تربیتی گرایش آموزش و بهسازی منابع انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی.
 
قیومی، صدیقه سادات. (1396). وضعیت رهبری دانش درگروه‌های آموزشی دانشگاه فردوسی مشهد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، دانشگاه فردوسی مشهد.
 
کاظمی، رضامحمد؛ جعفری مقدم، سعید و سهیلی، سارا. (1391). شناسایی میزان تأثیر جو سازمانی بر نوآوری (مطالعه موردی: بانک ملت). توسعه کارآفرینی، 5(2)، 67-86.
 
مرکر، جاستین؛ برنارد، بارکر و برد، ریچارد. (1395). مدیریت منابع انسانی در تعلیم و تربیت: زمینه‌ها، الگوها و اثرات (ترجمه علی عسگری). تهران: انتشارات آوای نور.
 
معافیان، وجیهه (1392). ارزیابی عملکرد کارکنان. نشریه داخلی معاونت طرح و برنامه، 49، 1-4.
 
ملکی، حمید، قادری، علی. (1388). بررسی رابطه جو سازمانی با عملکرد دبیران مدارس متوسط. مجله علوم تربیتی، 1 (1)، 107-126.
 
مهدیزاده، امیرحسین؛ عراقیه، علیرضا و لفظی، شیلا. (1398). شناسایی نیازهای مهارتی مدیران گروه های آموزشی دانشگاه شهید بهشتی. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 10(4)، 276-252.
 
مولودیان، هادی و راه چمنی، رضا. (1397). بررسی نقش رهبری مبتنی بر دانش در شیوه‌های مدیریت دانش و نوآوری. مشهد: اولین همایش ملی مدیریت، اقتصاد و اقتصاد مقاومتی.
 
میرکمالی، محمد. (1392). رهبری و مدیریت آموزشی. تهران: نشر یسطرون.
 
نظریان، بلال؛ جعفری پور، هاجر؛ علی پناه، فرشید و خیری گلسفیدی، طاهره. (1395). بررسی ارتباط بین جوّ سازمانی نوآورانه: حمایت از خلاقیت و تأمین منابع برای نوآوری با توانمندسازی روانشناختی کارکنان (مطالعه موردی: سازمان های دولتی شهرستان های املش و رودسر). تهران: کنفرانس بین المللی نخبگان مدیریت ایران.
 
نعامی، عبدالزهرا و افشاری، علی. (1389). رابطة سبک رهبریِ تبادلِ رهبر_ عضو، سبک‌های حل مسأله، و روابط گروه کاری با جو سازمانی نوآورانه و رفتار نوآورانه در کارکنان. فصلنامه پژوهش‌های روان‌شناختی، 13(1)، 124-137.
 
یوسف زاده، سمیه؛ مهداد، علی و مهدی زادگان، ایران. (1390). مقایسه تعهد سازمانی، دلبستگی شغلی و عملکرد وظیفه اعضای هیات علمی. یافته های نو در روان شناسی (روان شناسی اجتماعی)، 6(20)، 109-118.
Bozdogan, T. (2013). A research on knowledge leadership characteristics in accounting department managers in Turkey. International Journal of Business and Social Science, 4(14), 125-136.  
 
Guest, D.E. (2011). Human resource management and performance: still searching for some answers. Human Resource Management Journal, 21(1), 3-13.
 
 
Gumusluoglu, L., & Ilsev, A. (2009). Transformational leadership, creativity, and organizational innovation. Journal of Business Research, 62, 461–473.
 
 
Hidayah, R. U., & Nazaruddin, I. (2017). The Effect of Leadership Style, Work Motivation, Organizational Culture and Job Discipline on Employees Performance. In ICoSI 2014 (pp. 255-262). Springer, Singapore.
 
 
Hosseini, S.H., Hajipour, E., Kaffashpoor, A., & Darikandeh, A. (2020). The mediating effect of organizational culture in the relationship of leadership style with organizational learning. Journal of Human Behavior in the Social Environment, 30(3), 279-288, DOI: 10.1080/10911359.2019.1680473
 
 
Islam, Md. Z., Ahmed, S.M., Hasan, I., & Ahmed, S.U. (2011). Organizational culture and knowledge sharing: Empirical evidence from service organizations. African Journal of Business Management, 5(14), 5900-5909.
 
 
Lakshman, C. (2009). Organizational knowledge leadership: An empirical examination of knowledge management by top executive leaders. Leadership & Organization Development Journal, 30(4), 338-364.
 
 
Mabey, C., & Nicholds, A. (2015). Discourses of knowledge across global networks: What can be learnt about knowledge leadership from the ATLAS collaboration? International Business Review, 24(1), 43-54.
 
 
Mabey, C., Kulich, C., & Lorenzi-Cioldi, F. (2012). Knowledge leadership in global scientific research. The International Journal of Human Resource Management, 23(12), 2450-2467.
 
 
Matzler, K., & Mueller, J. (2011). Antecedents of knowledge sharing—examining the influence of learning and performance orientation. Journal of Economic Psychology, 32(3), 317-329.
 
 
Pieter, J. (2010). Organizational atmosphere the concept and Its Measure. Journal of vocational Behavior, 66(2), 326-338.
 
 
Sarabia, M. (2007). Knowledge leadership cycles: an approach from Nonaka's viewpoint. Journal of Knowledge Management, 11(3), 6-15.
 
 
Shanker, R., Bhanugopan, R., Van der Heijden, B. I.J.M., & Farrell, M. (2017). Organizational climate for innovation and organizational performance: The mediating effect of innovative work behavior. Journal of Vocational Behavior, 100, 67-77.
 
 
Viitala, R. (2004). Towards knowledge leadership. The Leadership & Organization Development Journal, 25(6), 528-544.
 
 
Yang, L., Huang, C., & Hsu, T. (2014). Knowledge leadership to improve project and organizational performance. International Journal of Project Management, 32(1), 40–53.