نقش سرمایه فکری در اثرگذاری ادراک از اقدامات مدیریت منابع انسانی دانش‌محور بر عملکرد نوآورانه کارکنان (موردمطالعه: شرکت نفت و گاز پارس)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی (ره)، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد، مدیریت بیمه، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی (ره)، تهران، ایران

چکیده

هدف این پژوهش بررسی تأثیر ادراک کارکنان از فعالیت‌های مدیریت منابع انسانی دانش‌محور بر عملکرد نوآورانه کارکنان با توجه به نقش میانجی سرمایه فکری است. پژوهش حاضر به لحاظ روش، توصیفی پیمایشی و از نوع همبستگی و به لحاظ هدف، کاربردی است. جامعه آماری شامل تمام مدیران ارشد، میانی و عملیاتی شرکت نفت و گاز پارس در شهر تهران به تعداد 180 نفر است که از این میان و براساس فرمول کوکران تعداد 122 نفر به‌عنوان نمونه و به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌های پژوهش از پرسشنامه سرمایه فکری (یانگ و لین، 2009)، پرسشنامه عملکرد نوآورانه (ویراواردنا، 2003) و پرسشنامه اقدامات مدیریت منابع انسانی (کیانتو و همکاران، 2017) استفاده شد که به تعداد اعضای نمونه توزیع و جمع­آوری شد. روایی ابزار پژوهش با انجام فن تحلیل عاملی تأییدی و پایایی آن با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ و ضریب پایایی ترکیبی مورد تائید قرار گرفت. همچنین برای تجزیه ‌و تحلیل داده­ها از روش مدل­یابی معادلات ساختاری و نرم‌افزار پی­ال­اس استفاده شده است. یافته­های حاصل از این پژوهش نشان از تأثیر ادراک از فعالیت‌های مدیریت منابع انسانی دانش‌محور بر عملکرد نوآورانه کارکنان دارد. علاوه­براین، تأثیر ادراک کارکنان از فعالیت‌های مدیریت منابع انسانی دانش‌محور از طریق سرمایه فکری بر عملکرد نوآورانه کارکنان و همچنین تأثیر مستقیم سرمایه فکری بر عملکرد نوآورانه کارکنان مورد تائید قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Intellectual Capital in the Effect of Perceptions of Knowledge-Based Human Resource Management Measures on Innovative Employee Performance (Case Study: Pars Oil and Gas Company)

نویسندگان [English]

  • Mehdi Yazdanshenas 1
  • Alireza Saberi 2
1 Assistant Professor, Department of Business Management, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran
2 Master of Insurance Management, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The purpose of this study is to investigate the effect of employees 'perceptions of knowledge-based human resource management activities on employees' innovative performance with respect to the mediating role of intellectual capital. The present study is methodically descriptive-survey and correlational and applied in terms of purpose. The statistical population includes all senior, middle and operational managers of Pars Oil and Gas Company in Tehran, numbering 180 people, of which, based on Cochran's formula, 122 people were selected as a sample through simple random sampling. The intellectual capital questionnaire (Yang and Lin, 2009), the Innovative Performance Questionnaire (Viravardna, 2003) and the Human Resources Management Questionnaire (Kianto et al., 2017) were used to collect the research data, which were distributed and collected to the sample members. The validity of the research instrument was confirmed by performing confirmatory factor analysis and its reliability was confirmed by calculating Cronbach's alpha coefficient and combined reliability coefficient. Structural equation modeling and Pilates software have also been used to analyze the data. Findings of this study show the effect of perception of knowledge-based human resource management activities on innovative performance of employees. In addition, the effect of employees' perceptions of knowledge-based human resource management activities through intellectual capital on employees' innovative performance and also the direct effect of intellectual capital on employees' innovative performance were confirmed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • knowledge-based human resource management
  • innovative performance
  • Intellectual capital
آقائی، میلاد؛ نصراللهی، مهدی؛ فتحی، محمدرضا و صالحی، سپیده. (1398). بررسی نقش سیستم مدیریت دانش در نوآوری باز و ظرفیت مدیریت دانش در اینترنت اشیاء (مطالع موردی: شرکت­های تولیدکنندۀ لوازم خانگی با نشان داخلی). فصلنامه توسعه مدیریت منابع انسانی و پشتیبانی، 13 (53)، 1-18.
بابائیان، علی و یوسفی، حسین. (1392). نقش مدیریت استعداد در سرمایه­های فکری سازمان (سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری، سرمایه مشتری). فصلنامه توسعه مدیریت منابع انسانی و پشتیبانی، 8 (28)، 177-198.
تلیکانی، علی و نسیمی، محمدعلی. (1395). نقش میانجی سرمایه فکری و تاثیر آن در بهبود مدیریت منابع و سرمایه­های انسانی. تهران: ششمین کنفرانس بین­المللی حسابداری و مدیریت با رویکرد علوم پژوهشی نوین.
قلیچ­لی، بهروز؛ میرزائی، فاطمه و رحمتی، حسین. (1396). تأثیر سرمایه فکری در ظرفیت نوآوری و مزیت رقابتی کسب وکارهای کوچک و متوسط. فصلنامه چشم­انداز مدیریت صنعتی، 7 (27)، 105-126.
مرتضوی، یونس و باقرزاده، محمدرضا. (1394). پژوهش رابطه بین فعالیت­های مدیریت منابع انسانی و عملکرد سازمانی از طریق متغیر میانجی سرمایه فکری (مورد پژوهشی: تامین اجتماعی مازندران). قم: اولین کنفرانس ملی علوم مدیریت نوین و برنامه ریزی فرهنگی اجتماعی ایران.
نویدادهم، مهدی و شفیع­زاده، حمید. (1398). بررسی رابطه تفکر راهبردی و سرمایه فکری با گرایش به نوآوری سازمانی در میان مدیران و کارشناسان اداره کل آموزش و پرورش استان تهران. فصلنامه فناوری آموزش، 14 (1)، 155-165.
Andreeva, T., & Kianto, A. (2012). Does knowledge management really matter? Linking knowledge management practices, competitiveness and economic performance. Journal of Knowledge Management, 16 (4), 617–636.
Bowden, H., & Sandlund, E. (2019). Knowledge talk in performance appraisal interviews. Learning, Culture and Social Interaction, 21, 278-292.
Bowen, D. E., & Ostroff, C. (2004). Understanding HRM-firm performance linkages: The role of the ‘strength’ of the HRM system. Academy of Management Review, 29 (2), 203–221.
Cabello-Medina, C., Lopez-Cabrales, A., & Valle-Cabrera, R. (2011). Leveraging the innovative performance of human capital through HRM and social capital in Spanish firms. International Journal of Human Resource Management, 22 (4), 807–828.
Costa, R. V., Fernandez, C. F. J., & Dorrego, P. F. (2014). Critical elements for product innovation at Portuguese innovative SMEs: An intellectual capital perspective. Knowledge Management Research & Practice, 12 (3), 322–338.
Delgado-Verde, M., Martin-de Castro, G., & Amores-Salvado, J. (2016). Intellectual capital and radical innovation: Exploring the quadratic effects in technology-based manufacturing firms. Technovation, 54, 35-47.
De Winne, S., & Sels, L. (2010). Interrelationships between human capital, HRM and innovation in Belgian start-ups aiming at an innovation strategy. International Journal of Human Resource Management, 21 (11), 1863–1883.
Donate, M. J., Pena, I., & Sanchez de Pablo, J. (2016). HRM practices for human and social capital development: Effects on innovation capabilities. The International Journal of Human Resource Management, 27 (9), 928–953.
Dost, M., Badir, Y. F., Ali, Z., & Tariq, A. (2016). The impact of intellectual capital on innovation generation and adoption. Journal of Intellectual Capital, 17 (4), 675-695.
Gil-Marques, M., & Moreno-Luzon, M. D. (2013). Driving human resources towards quality and innovation in a highly competitive environment. International Journal of Manpower, 34 (8), 839–860.
Jiang, J., Wang, S., & Zhao, S. (2012). Does HRM facilitate employee creativity and organizational innovation? A study of Chinese firms. International Journal of Human Resource Management, 23 (19), 4025–4047.
Kianto, A., Saenz, J., & Aramburu, N. (2017). Knowledge-based human resource management practices, intellectual capital and innovation. Journal of Business Research, 81, 11-20.
Kianto, A., Ritala, P., Vanhala, M., & Hussinki, H. (2018). Reflections on the criteria for the sound measurement of intellectual capital: A knowledge-based perspective. Critical Perspectives on Accounting, 57 (1), 1-15.
Lau, C. M., & Ngo, H. Y. (2004). The HR system, organizational culture and product innovation. International Business Review, 13 (6), 685–703.
Lepak, D. P., & Snell, S. A. (2002). Examining the human resource architecture: The relationships among human capital, employment and human resource configuration. Journal of Management, 28 (4), 517–543.
Malik, A., Froese, F. J., & Sharma, P. (2020). Role of HRM in knowledge integration: Towards a conceptual framework. Journal of Business Research, 109, 524-535.
Marchiori, D., & Franco, M. (2019). Knowledge transfer in the context of inter-organizational networks: Foundations and intellectual structures. Journal of Innovation and Knowledge, In Press.
Martinez, J., Livio, C., Ferrandiz, E., Greco, M., & Grimaldi, M. (2020). Joint forces: Towards an integration of intellectual capital theory and the open innovation paradigm. Journal of Business Research, 112, 261-270.
McDowell, W. C., Peake, W. O., Coder, L., & Harris, M. L. (2018). Building small firm performance through intellectual capital development: Exploring innovation as the “black box”. Journal of Business Research, 88, 321-327.
Menor, L. J., Kristal, M. M., & Rosenzweig, E. D. (2007). Examining the influence of operational intellectual capital on capabilities and performance. Manufacturing & Service Operations Management, 9 (4), 559–578.
Minbaeva, D. (2013). Strategic HRM in building micro-foundations of organizational knowledge-based performance. Human Resource Management Review, 23 (4), 378–390.
Pınar, S., Fındıklı, M. A., & Köse, A. M. (2019). The Mediating Roles of Solidarity and Intellectual Capital on the Relationship between Resource Dependency Sub-dimensions and Innovation Performance. Procedia Computer Science, 158, 557-564.
Robbins, S. P., Judge, T. A., & Campbell, T. T. (2010). Organizational behaviour. Harlow, Essex, England: Pearson Education.
Saa-Perez, P., & Diaz-Diaz, N. L. (2010). Human resource management and innovation in the Canary Islands: An ultra-peripheral region of the European Union. International Journal of Human Resource Management, 21 (10), 1649–1666.
Shujahat, M., Sousa, M. J., Hussain, S., Nawaz, F., Wang, M., & Umer, M. (2019). Translating the impact of knowledge management processes into knowledge-based innovation: The neglected and mediating role of knowledge-worker productivity. Journal of Business Research, 94, 442-450.
Subramaniam, M., & Youndt, M. A. (2005). The influence of intellectual capital on the types of innovative capabilities. Academy of Management Journal, 48 (3), 450–463.
Swart, J., & Kinnie, N. (2013). Managing multi-dimensional knowledge assets: HR configurations in professional service firms. Human Resource Management Journal, 23 (2), 160–170.
Tajeddini, K., Martin, E., & Altinay, L. (2020). The importance of human-related factors on service innovation and performance. International Journal of Hospitality Management, 85, 102-116.
Wang, D., & Chen, S. (2013). Does intellectual capital matter? High-performance, work systems, and bilateral innovative capabilities. International Journal of Manpower, 34 (8), 861–879.
Weerawardena, J. (2003). Exploring the role of market learning capability in competitive strategy. European Journal of Marketing, 37 (3–4), 407–429.
Wikhamn, W. (2019). Innovation, sustainable HRM and customer satisfaction. International Journal of Hospitality Management, 76, 102-110.
Wu, S. H., Lin, L. Y., & Hsu, M. Y. (2007). Intellectual capital, dynamic capabilities, and innovative performance of organizations. International Journal of Technology Management, 39 (3–4), 279–296.
Yang, C., & Lin, C. (2009). Does intellectual capital mediate the relationship between HRM and organizational performance? Perspective of a healthcare industry in Taiwan. Journal of Human Resource Management, 20 (9), 1965–1984.
Zhang, Q., Pan, J., Jiang, Y., & Feng, T. (2019). The impact of green supplier integration on firm performance: The mediating role of social capital accumulation. Journal of Purchasing and Supply Management, 26 (2), 50-79.