شایستگی اخلاقی مدیران دانشگاهی: مفاهیم، مؤلفه ها و اولویت بندی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی دانشگاه تهران

2 استادیار گروه مدیریت آموزشی دانشگاه تهران

چکیده

پژوهش حاضر به منظوربررسی مفاهیم و اولویت­بندی مؤلفه­های شایستگی اخلاقی مدیران دانشگاهی انجام شده است. روش پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر نحوه گردآوری داده­ها، توصیفی پیمایشی است. جامعه پژوهش، تمام کارکنان دانشگاه تهران است که به شیوه نمونه­گیری طبقه­ای متناسب 347 نفر به عنوان نمونه و به صورت تصادفی انتخاب شدند. برای گردآوری داده­ها، از پرسشنامه محقق ساخته ی شایستگی اخلاقی با پنج مؤلفه شایستگی اخلاقی نسبت به خدا، نسبت به خود، نسبت به دیگران، نسبت به سازمان و نسبت به شغل استفاده شد. روایی سازه پرسشنامه با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی مورد تأیید قرار گرفت. پایایی ابزار نیز از طریق ضریب آلفای کرونباخ 98/0 به دست آمد. نتایج حاصل از آزمون رتبه­بندی فریدمن نشان داد میانگین رتبه­بندی مؤلفه­های شایستگی اخلاقی، تفاوت معناداری دارد و مؤلفه شایستگی اخلاقی نسبت به خدا و نسبت به شغل بالاترین رتبه را به دست آوردند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Ethical Competence of University Administrators: Concepts, Components, and Prioritization

نویسندگان [English]

  • Zahra ghamooshi 1
  • javad pourkarimi 2
  • mitra Ezati 2
1 PhD candidate in Educational Management, University of Tehran
2 Assistant Professor, Department of Educational Management, University of Tehran
چکیده [English]

The purpose of this study was to investigate the concepts and to prioritize the ethical competency components of university managers. The research method is applied in terms of purpose and in terms of data collection, it is a descriptive survey. The statistical population was all employees of Tehran University who were selected by stratified random sampling method. To collect the data, a researcher-made questionnaire of moral competence with five components of moral competence toward God, self, others, organization and occupation was used. The construct validity of the questionnaire was confirmed by confirmatory factor analysis. The reliability of the tool was obtained by Cronbach's alpha coefficient to be 0.98. The results of Friedman's ranking test showed that the mean ratings of moral competence components were significantly different and the moral competence component to God and to the job were highest.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ethical competence
  • academic managers
  • Prioritization
-         احسانی افراکتی، سمیرا؛ ضامنی، فرشیده و صالحی، محمد. (1397). تأثیر شایستگی اخلاقی بر آموزش نیروی انسانی از دیدگاه اساتید دانشگاه آزاد اسلامی استان مازندران. علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر، 12 (3)، 29-46.
-         افشارکرمانی، عزیزالله. (1390). مراتب فضیلت و اخلاق از منظر علامه طباطبائی. پژوهش­نامه قرآن و حدیث، (8)، 61-78.
-         اکرامی، محمود و رجب­زاده، سمیه. (1390). توسعه مؤلفه­های مقیاس سنجش شایستگی مدیران. فرایند مدیریت توسعه، 77، 49-69.
-         الوانی، سیدمهدی و رحمتی، محمدحسین. (1386). فرآیند تدوین منشور اخلاقی برای سازمان. فرهنگ مدیریت، 5(15)، 43-70.
-         پناهی، سیده معصومه. (1394). شناسایی و ارزیابی شایستگی­های حرفه­ای مدیران گروه­های پژوهشی جهاد دانشگاهی. پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.
-         پورکریمی، جواد و صداقت، مریم. (1393). تبیین رابطه شایستگی با سبک رهبری تحول آفرین مدیران در سازمان­های پژوهشی. پژوهش­های مدیریت منابع انسانی دانشگاه جامع امام حسین (ع)، 6(1)، 201-222.
-         پورکریمی، جواد؛ احتشام، زهرا؛ قموشی، زهرا و محسنی، زهرا. (1395). اخلاق حرفه­ای مدرسان از منظر شهید ثانی: الگویی مفهومی. گرگان: سومین کنگره بین­المللی پژوهش­های کاربردی علوم انسانی اسلامی.
-         پورکریمی، جواد؛ عزیزی، مهدی؛ فرزانه، محمد و کردی، الهام. (1394). شایستگی­های حرفه­ای مدیران گروه­های آموزشی دانشگاه تهران: تحلیلی بر شکاف بین وضعیت موجود و مطلوب. نوآوری­های مدیریت آموزشی، 11(1)، 79-98.
-         پورکریمی، جواد؛ قموشی، زهرا؛ احتشام، زهرا و محسنی، زهرا. (1396). اخلاق حرفه­ای مدرسان: الگویی مفهومی مبتنی بر مطالعات پیشین. تهران: همایش ملی دانشگاه اخلاق­مدار.
-         حاجی­پور، بهمن و بهادران شیروان، مصطفی. (1391). شایستگی­های محوری دانشگاه مطلوب با تأکید بر اندیشه­های مقام معظم رهبری. مدیریت در دانشگاه اسلامی، 1(2)، 227-250.
-         دانایی­فرد، حسن؛ رجب­زاده، علی و حصیری، اسد. (1388). ارتقاء اعتماد درون سازمانی در بخش دولتی: بررسی نقش شایستگی مدیریتی مدیران. پژوهش­های مدیریت، 2(4)، 59-90.
-         درخشان، مژگان و زندی، خلیل. (1396). راه­کارهای ارتقای شایستگی­های مدیران گروه­های آموزشی. آموزش و ارزشیابی، 10(37)، 163-189.
-         درخشان، مژگان و زندی، خلیل. (1397). طراحی الگوی شایستگی­های مدیران گروه­های آموزشی. مدیریت و برنامه­ریزی در نظام­های آموزشی، 11(2)، 105-126.
-         درویشی، آذر. (1388). ارتقاء پاسخگویی عمومی: تبیین نقش شایستگی اخلاقی- اسلامی مدیران عمومی. پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت، دانشگاه تربیت مدرس.
-         دزفولی، حسین؛ احمدی، آمینه و احقر، قدسی. (1397). تأثیر سلامت سازمانی بر شایستگی اخلاقی کارکنان (مطالعه موردی). رهبری و مدیریت آموزشی، 12(4)، 157-171.
-         سلیمی، قاسم؛ محمدی، مهدی؛ سلمانپور، محمدجواد؛ ترک­زاده، جعفر و محمدی، قدرت الله. (1395). مورد کاوی شایستگی­های اخلاقی مدیران آموزش عالی به سوی یک چارچوب مفهومی (مورد مطالعه دانشگاه­های دولتی استان فارس). فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 4(6)، 495-522.
-         شورای عالی انقلاب فرهنگی. (1392). سند دانشگاه اسلامی. تهران: انتشارات شورای عالی انقلاب فرهنگی.
-         شیری، اردشیر؛ عزیزیان­پور، مسعود و رستمی، کرم رضا. (1392). بررسی رابطه بین شایستگی­های اخلاقی- اسلامی با ابعاد بی­تفاوتی سازمانی. فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 3(1)، 3-18.
-         صداقت، مریم؛ پورکریمی، جواد و محمدی، راحله. (1393). رابطه شایستگی و سبک­های تفکر مدیران: مطالعه موردی جهاد دانشگاهی. فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 4(2)، 281-296.
-         عنایتی، ترانه و حاجی زینلی، یلدا. (1394). رابطه اعتماد سازمانی با اخلاق کار در مؤسسات آموزش عالی شهر سمنان. فصلنامه اخلاق زیستی، 5(18)، 175-199.
-         قربان­نژاد، پریسا و عیسی­خانی، احمد. (1395). طراحی مدل شایستگی مدیران دانشگاهی براساس الگوهای اسلامی: مطالعه­ای تطبیقی. مدیریت در دانشگاه اسلامی، 5(1)، 1-12.
-         قموشی، زهرا. (1397). بررسی نقش شایستگی اخلاقی مدیران در فضیلت سازمانی دانشگاه تهران. پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، دانشگاه تهران.
-         قموشی، زهرا؛ پورکریمی، جواد و عزتی، میترا. (1398). شایستگی­های اخلاقی مدیران دانشگاهی: مطالعه­ای فراترکیب. راهبرد فرهنگ، زیر چاپ.
-         قموشی، زهرا؛ پورکریمی، جواد و عزتی، میترا. (1398). نقش شایستگی اخلاقی مدیران در فضیلت سازمانی. اندیشه­های نوین تربیتی، 15(2).
-         قموشی، زهرا؛ احتشام، زهرا و محسنی­مهر، زهرا. (1396). واکاوی مؤلفه­های اخلاقی حرفه­ای مدرسان از منظر منابع اسلامی منتخب. قم:  همایش بین المللی اخلاق در ادیان.
-         کردی، الهام. (1394). نیازسنجی شایستگی­های حرفه­ای مدیران گروه­های آموزشی دانشگاه تهران و تدوین برنامه آموزشی. پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، دانشگاه تهران.
-         محمودی، امیرحسین؛ عابدی، اکرم و حیدری، یونس. (1391). بررسی شایستگی­های حرفه­ای مدیران گروه­های آموزشی. فرآیند مدیریت و توسعه، 25(1)، 69-93.
-         محمودی، سید محمد؛ زارعی متین و بحیرایی، صدیقه. (1391). شناسایی و تبیین شایستگی­های مدیران دانشگاهی. مدیریت در دانشگاه اسلامی، 1(1)، 96-114.
-         مطلبی­فرد، علیرضا؛ نوه ابراهیم، عبدالرحیم؛ لطفی، لیلا و محبت، هدیه. (1391). نشانگرهای حرفه­ای مدیران آموزش عالی؛ با رویکرد کیفی مبتنی بر تحلیل محتوا. رهبری و مدیریت آموزشی، 6(20)، 87-110.
-         موسی­زاده، زهره و عدلی، مریم. (1388). معیارهای انتخاب و انتصاب مدیران با رویکرد شایسته­گزینی در نهج­البلاغه. اندیشه مدیریت، 3(1)، 103-132.
-         هدایتی، علی اصغر؛ برجعلی زاده، راضیه و ا... بداشتی، ندا. (1390). اخلاق حرفه­ای در آموزه­های دینی. فصلنامه تاریخ پزشکی، 3(۸)، 38-63.
-        Bright, D. S., & Fry, R. E. (2013). Introduction: Building ethical, virtuous organizations. The Journal of Applied Behavioral Science, 49(1), 5-12.
-        Cannaerts, N., Gastmans, C., & Casterlé, B. D. D. (2014). Contribution of ethics education to the ethical competence of nursing students: Educators’ and students’ perceptions. Nursing ethics, 21(8), 861-878.
-        Chun, R. (2005). Ethical character and virtue of organizations: An empirical assessment and strategic implications. Journal of Business Ethics, 57(3), 269-284.
-        Cooper, T. L., & Menzel, D. C. (2013). Achieving ethical competence for public service leadership. ME Sharpe.
-        Kälvemark Sporrong, S. (2007). Ethical competence and moral distress in the health care sector: A prospective evaluation of ethics rounds (Doctoral dissertation, Acta Universitatis Upsaliensis).
-        Kälvemark Sporrong, S., Arnetz, B., Hansson, M. G., Westerholm, P., & Höglund, A. T. (2007). Developing ethical competence in health care organizations. Nursing Ethics, 14(6), 825-837.
-        Kavathatzopoulos, I. (2005). Computers for ethical competence. In ETHICOMP.
-        Kavathatzopoulos, I., & Rigas, G. (2006). A measurement model for ethical competence in business. Journal of Business Ethics Education, 3, 55-74.
-        Kavathatzopoulos, I., Kostrzewa, A., & Berg, K. (2008). Measuring ethical competence of organizations. 21st Annual European Business Ethics Network, Antalya, Turkey.
-        Kulju, K., Stolt, M., Suhonen, R., & Leino-Kilpi, H. (2016). Ethical competence: A concept analysis. Nursing ethics, 23(4), 401-412.
-        Lechasseur, K., Caux, C., Dollé, S., & Legault, A. (2016). Ethical competence: an integrative.
-        Meine, M. F., & Dunn, T. P. (2013). The search for ethical competency: Do ethics codes matter? Public Integrity, 15(2), 149-166.
-        Morales, R., & Cabello, C. (2012). Improving Ethical Decision-Making in Organizations through Ethical Competencies (No. 12.02).
-        Neubert, M. J., Carlson, D. S., Kacmar, K. M., Roberts, J. A., & Chonko, L. B. (2009). The virtuous influence of ethical leadership behavior: Evidence from the field. Journal of Business Ethics, 90(2), 157-170.
-        Olaeta, J. V. (2017). Ethical Competencies and the Organizational Competency ‘Responsible University Social Innovation’: looking at new ways of understanding universities and the competency-based education model in the context of significant social changes in Latin America. Tuning Journal for Higher Education, 4(2), 311-332.
-        Pohling, R., Bzdok, D., Eigenstetter, M., Stumpf, S., & Strobel, A. (2016). What is ethical competence? The role of empathy, personal values, and the five-factor model of personality in ethical decision-making. Journal of Business Ethics, 137(3), 449-474.
-        Whitton, H. (2007). Developing the ‘ethical competence’of public officials-a capacity-building approach. Public Policy and Administration, 1(21), 49-60